Tez-tez verilən suallar

Dr. Xatirə Aslanova Bakıda, Yasamal rayonu, Murtuza Muxtarov küçəsi 179 ünvanında yerləşən Parasitus Medical Center-də qəbul edir. Klinika Nizami metrosuna piyada məsafədə, Caspian Plaza ticarət mərkəzinin yaxınlığındadır. Qəbul bazar ertəsindən şənbəyədək aparılır, bazar günü qeyri-iş günüdür.

Qəbula telefonla, WhatsApp ilə və ya saytdakı “Qəbula yazıl” forması ilə yazılmaq olar. Zəng etmək və ya WhatsApp-da yazmaq üçün aşağıdakı düymələrdən istifadə edin. Birbaşa klinikaya gəlmək də mümkündür. Bir neçə gün əvvəlcədən yazılmaq tövsiyə olunur.

Klinika bazar ertəsi–cümə günləri 09:00–17:00, şənbə günü 09:00–16:00 işləyir, bazar günü qeyri-iş günüdür. Laboratoriyanın iş vaxtını və konkret analizin hansı saatda verildiyini zəng edib dəqiqləşdirin.

Bəli. Dr. Aslanova yaş məhdudiyyəti olmadan, yenidoğulmuş körpədən yaşlıya qədər bütün yaş qruplarından xəstə qəbul edir. Uşaqların qəbulunun qorxusuz və rahat keçməsinə xüsusi diqqət yetirilir. Dərmanların dozası uşağın yaşına və çəkisinə görə seçilir.

Əvvəlki analiz nəticələrini, çıxarışları, qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısını, uşaq üçün isə peyvənd kartını götürün. Şikayətlərin nə vaxt başladığını, səfərləri, ev heyvanları ilə təması və qidalanma xüsusiyyətlərini də qeyd etmək faydalıdır. Dr. Aslanovanın yanaşmasında ətraflı anamnez diaqnozun əsas hissələrindən biridir.

Parazitin olub-olmadığını yalnız analiz göstərir. Ən çox rast gəlinən şikayətlər bunlardır: uzun sürən halsızlıq, qarın ağrıları, ürəkbulanma, iştahsızlıq, səbəbsiz çəki dəyişikliyi, dəri səpgiləri, qaşınma, uşaqlarda gecə anal qaşınması, diş qıcama, ağızdan su gəlməsi, yuxu pozğunluqları, allergik reaksiyalar. Bu əlamətlər tək başına diaqnoz üçün kifayət deyil. Dəqiq diaqnoz üçün nəcis analizi, perianal lent testi, qan analizləri kimi laborator müayinələr lazımdır.

Video-cavab Mədə bulantısı, baş ağrısı və halsızlığın gizli səbəbi: parazitlər 1 iyun 2026 · 1 dəq 33 san YouTube-da izləyin

Xeyr, mütləq deyil. Gecə anal nahiyədə qaşınma enterobiozun (qıl qurdunun) ən klassik əlamətidir, lakin tək bu əlamətə əsasən diaqnoz qoyulmur. Dəqiqləşdirmək üçün perianal lent testi ardıcıl 3 dəfə götürülür. Diaqnoz təsdiqlənərsə, müalicə bütün ailə üzvlərini əhatə etməli, yataq dəstləri isti suda yuyulmalıdır.

Adətən yox. Dr. Aslanovanın fikrincə, səbəb araşdırılıb tapılmadan vitamin preparatlarının effekti olmur. Düzgün diaqnoz və müalicədən sonra uşaqlarda yaşa uyğun çəki artımı və maddələr mübadiləsinin bərpası vitaminsiz də baş verir. Vitaminlər yalnız ehtiyac olduqda, tamamlayıcı kimi təyin olunur.

Bəzi parazitar xəstəliklərdə, məsələn enterobiozda və qoturluqda, bəli. Bu infeksiyalar ailə daxilində asanlıqla keçdiyi üçün diaqnoz təsdiqləndikdə bütün ailə üzvlərinin eyni vaxtda müalicəsi və gigiyena tədbirləri tövsiyə olunur. Digər hallarda ailə üzvlərinin müayinəsinə ehtiyac olub-olmadığını həkim müəyyən edir.

Dr. Aslanova səbəb tapılmadan “təmizləyici” vasitələrin, ot və bitki preparatlarının işlədilməsini yanlış yanaşma sayır və alternativ müalicə tətbiq etmir. Parazitar xəstəlik analizlə təsdiqlənmiş diaqnoz əsasında, sübuta əsaslanan dərmanlarla müalicə olunur. Özbaşına qəbul edilən vasitələr diaqnozu gecikdirə bilər.

Ola bilər, amma mütləq deyil. Diş qıcama və ağızdan su gəlməsi parazitar infeksiyalarla yanaşı mədə-bağırsaq xəstəlikləri, Helicobacter pylori infeksiyası, sidik yolu infeksiyaları, həmçinin yuxu xüsusiyyətləri və stress kimi qeyri-infeksion səbəblərlə də əlaqəli ola bilər. Təxmini diaqnoz qoymaq və evdə özbaşına müalicə yanlışdır. Səbəbi müayinə və analizlərlə aydınlaşdırmaq lazımdır.

Video-cavab Uşaqlarda ürəkbulanma, halsızlıq və tez yorulma nəyin əlamətidir? 1 iyun 2026 · 41 san YouTube-da izləyin

Risk var. Çiy və yaxşı bişirilməmiş balıq parazitlə yoluxma mənbəyi ola bilər (opistorxoz, anizakidoz və s.). Parazitləri məhv etmək üçün balıq yaxşı bişirilməli və ya çiy yeyilməzdən əvvəl kifayət qədər uzun müddət dondurulmalıdır. Mütəmadi çiy balıq və suşi yeyirsinizsə, Dr. Aslanova parazitoloji müayinə tövsiyə edir.

Heyvanlar mütəmadi baytar müayinəsindən keçməli, parazitlərə qarşı profilaktik müalicə almalı, peyvəndləri vaxtında edilməlidir. Uşaq hər təmasdan sonra əllərini sabunla yumalı, təmas valideynin nəzarəti altında olmalıdır. Hamilə qadınlar toksoplazmoz baxımından xüsusilə diqqətli olmalıdır. Dr. Aslanova uşaqlar üçün ildə bir dəfə parazitoloji yoxlanış tövsiyə edir.

Hepatit A və E çirkli qida və su ilə keçir. Hepatit B, C və D qan yolu ilə (steril olmayan alətlər, qan köçürmə), B və C həm də cinsi əlaqə zamanı, B isə doğuş zamanı anadan uşağa keçə bilər. Ülgüc, diş fırçası kimi şəxsi əşyaların paylaşılması da B və C ilə yoluxma riski yaradır.

Hepatit C-də əksər hallarda bəli, hepatit B-də isə adətən virus nəzarətdə saxlanılır. Hepatit C üçün birbaşa təsirli antiviral preparatlarla (DAA) müalicə adətən 8–12 həftə çəkir və xəstələrin böyük əksəriyyətində virusun tam aradan qalxması ilə nəticələnir. Xroniki hepatit B-də müasir müalicə virusun aktivliyini boğur və ağırlaşma riskini azaldır, lakin tam sağalma nadirdir. Müalicə planı hər xəstə üçün fərdi qurulur.

Hepatit B peyvəndi həm yenidoğulmuşlara, həm də böyüklərə vurulur. Böyüklərdə tam qoruyucu immunitet üçün 0, 1 və 6-cı aylarda üç dozadan ibarət sxem tətbiq olunur. Körpələrdə peyvənd milli peyvənd təqviminə uyğun aparılır. Parasitus Medical Center-də Hepatit B peyvəndi vurulur.

Bu, müəyyən dərəcədə normaldır. Xüsusilə 3–5 yaşa qədər, bəzən 7 yaşa qədər uşaqlarda immun sistem tam formalaşmadığı üçün uşaq bir infeksiyadan sonra başqasına yoluxa bilər. Dr. Aslanovanın fikrincə, ən böyük səhv uşağı tam sağalmadan bağçaya qaytarmaqdır. Xəstələnmə çox tez-tez təkrarlanırsa, səbəbi dəqiqləşdirmək üçün həkimə müraciət edin.

Video-cavab Uşaqlar niyə tez-tez xəstələnir? Bağça dövründə valideynlərin etdiyi səhv 1 iyun 2026 · 1 dəq 27 san YouTube-da izləyin

Xeyr, özbaşına antibiotik başlamaq olmaz. Qızdırma orqanizmin infeksiyaya qarşı immun cavabıdır, uşaqlardakı infeksiyaların çoxu isə virus mənşəlidir və antibiotik viruslara təsir etmir. Qızdırma 2–3 gündən çox davam edirsə, pediatra müraciət etmək və həkimin göstərişi ilə ümumi qan analizi, leykoformula və CRP yoxlamaq lazımdır. Təhlükə əlamətləri olduqda dərhal 103-ə zəng edin.

Video-cavab Uşaqlarda qızdırma, rotavirus və adenovirus infeksiyaları 1 iyun 2026 · 1 dəq 22 san YouTube-da izləyin

Əlamətlər keçən kimi yox. Əlamətlərin keçməsi uşağın tam sağaldığı və artıq yoluxdurmadığı demək deyil. Dr. Aslanova valideynləri uşağı qızdırma və digər əlamətlər keçən kimi kollektivə qaytarmamağa çağırır, çünki bu halda həm uşağın özü, həm də digər uşaqlar risk altında qalır. Qayıdış vaxtını xəstəliyə görə həkimlə razılaşdırın.

Video-cavab Uşaqlar niyə tez-tez xəstələnir? Bağça dövründə valideynlərin etdiyi səhv 1 iyun 2026 · 1 dəq 27 san YouTube-da izləyin

Hər analiz üçün yox. Dəmir göstəriciləri və qanda şəkər, adətən lipid paneli də səhər acqarına verilir (lipid analizinə hazırlığı laboratoriyadan dəqiqləşdirin). Ümumi qan analizi, qan qrupu, əksər hormon analizləri, böyrək testləri və laxtalanma testləri günün istənilən saatında verilə bilər. Konkret analiz üçün klinikaya zəng edin.

CRP sürətlə, EÇS isə gec dəyişən iltihab göstəricisidir. CRP qaraciyərdə hazırlanan zülaldır, iltihab başlayan kimi yüksəlir və “hazırda nə baş verir” sualına cavab verir. Kəskin bakterial proseslərdə daha həssasdır. EÇS gec yüksəlir və gec normallaşır, daha çox son dövrdə keçirilmiş və ya xroniki proseslər barədə fikir verir. Hər ikisi iltihabı göstərir, diaqnoz qoymur.

Bəli. Parasitus Medical Center-in laboratoriyasında verilən analizlərin nəticələrini elektron formada almaq mümkündür. Bu, nəticəni istənilən başqa həkimə göndərməyi asanlaşdırır.

Video-cavab Parasitus klinikasının laboratoriyasında infeksion və parazitar analizlər 1 iyun 2026 · 1 dəq 18 san YouTube-da izləyin

Parazitoloji check-up aşağıdakı qruplara tövsiyə olunur:

• uşaqlara, xüsusilə bağça və məktəb yaşında (Dr. Aslanova uşaqlar üçün ildə bir dəfə tövsiyə edir);
• ev heyvanı saxlayan ailələrə;
• çiy və ya yarımbişmiş ət və balıq yeyənlərə;
• parazitar xəstəliklərin daha çox yayıldığı ərazilərdən gələnlərə;
• hamiləlik planlaşdıran qadınlara.

Testlərin həcmi şikayətlərə və risk amillərinə görə həkimlə dəqiqləşdirilir.

Qızdırma 3 həftədən uzun sürürsə, dəfələrlə 38,3°C-dən yuxarı qalxırsa və poliklinika və ya xəstəxana şəraitində səbəbi tapılmayıbsa, həkim infeksionistə müraciət etmək lazımdır. Qızdırma ilə yanaşı şüurun pozulması, boyun gərginliyi, qıcolma, nəfəs darlığı varsa, dərhal 103-ə zəng edin.

Böyümə uzun sürürsə, həkimə müraciət edin. Limfa düyünlərinin böyüməsinin ən çox səbəbi infeksiyalardır, lakin başqa səbəblər də ola bilər. Böyümə 2–4 həftədən çox davam edirsə, düyün bərk və hərəkətsizdirsə, körpücük sümüyünün üstündədirsə və ya yanaşı qızdırma, gecə tərləməsi, arıqlama varsa, müraciəti gecikdirməyin. İnfeksionist infeksion səbəbləri araşdırır, lazım olduqda digər mütəxəssisə yönləndirir.

Xeyr. Antibiotik həkimin təyin etdiyi doza və müddətdə qəbul olunmalıdır. Dozanı özbaşına azaltmaq və ya dərmanı yarıda kəsmək bakteriyaların tam məhv olmamasına və antibiotikə davamlılığın yaranmasına səbəb ola bilər. Əlavə təsir yaranarsa, dərmanı dəyişmək və ya dayandırmaq qərarını həkimlə birlikdə verin.

Aktiv H. pylori infeksiyası ureaz nəfəs testi, nəcisdə antigen testi və ya endoskopiya zamanı götürülən nümunənin müayinəsi ilə aşkarlanır. Qanda anticisim testi yalnız keçirilmiş təması göstərir, müalicənin nəticəsini yoxlamaq üçün yararlı deyil. Testdən əvvəl bəzi dərmanları həkimin göstərişi ilə müvəqqəti dayandırmaq lazım ola bilər.

Bruselyoz əsasən qida ilə yoluxur: pasterizə olunmamış süd, ev şəraitində hazırlanmış pendir, yağ və dondurma, çiy və ya yarımbişmiş ət vasitəsilə. Heyvandarlıqla məşğul olanlarda xəstə heyvanla təmas da yoluxma yoludur. Əsas əlamətləri oynaq ağrıları, qızdırma, tərləmə, halsızlıq və çəki itkisidir. Oynaq ağrısı olan xəstədə bruselyoz da araşdırılmalıdır.

Yalnız testlə dəqiq fərqləndirmək olar. Xəstəliyin başlanğıcında əlamətlər oxşar ola bilər: qızdırma, ishal, qusma, qarın ağrısı. Rotavirus xəstəsi adətən bir neçə gün ərzində sağalır. Koronavirus infeksiyasında isə sonradan öskürək, iy və dad hissinin itməsi, nəfəs darlığı kimi əlamətlər inkişaf edə bilər.