Qısa cavab
Virus hepatiti nədir?
Virus hepatiti qaraciyərin viruslarla törənən iltihabıdır. Hepatit A və E çirkli qida və su ilə keçir, adətən kəskin gedir. Hepatit B, C və D qan yolu ilə, cinsi əlaqə zamanı və ya anadan uşağa keçir. Bu növlər xroniki formaya keçərək illərlə əlamətsiz qala bilər.
Növlərin müqayisəsi
| Növ | Necə keçir | Gedişi | Peyvənd | Əsas analizlər |
|---|---|---|---|---|
| Hepatit A | Çirkli qida və su | Kəskin, xroniki formaya keçmir | Var | anti-HAV IgM |
| Hepatit B | Qan (steril olmayan alətlər, qan köçürmə), cinsi əlaqə, doğuş zamanı anadan uşağa, ülgüc və diş fırçası kimi şəxsi əşyalar | Kəskin və ya xroniki | Var | HBsAg, anti-HBc, HBV DNT (PZR) |
| Hepatit C | Qan yolu ilə, daha az hallarda cinsi əlaqə zamanı | Çox vaxt xroniki | Yoxdur | anti-HCV, HCV RNT (PZR) |
| Hepatit D | Yalnız hepatit B virusu ilə birlikdə | Daha ağır gediş | Hepatit B peyvəndi qoruyur | anti-HDV |
| Hepatit E | Çirkli su və qida | Adətən kəskin. Hamiləlikdə ağır ola bilər | Geniş istifadə olunan peyvənd yoxdur | anti-HEV IgM |
Əlamətlər
Xroniki hepatit B və C çox vaxt uzun müddət heç bir əlamət vermir. Kəskin hepatitdə və ya xəstəlik irəlilədikdə halsızlıq, iştahsızlıq, ürəkbulanma, qarnın sağ yuxarı hissəsində ağırlıq, dərinin və göz ağının saralması, tünd sidik, açıq rəngli nəcis müşahidə oluna bilər.
Diaqnostika
- Hepatit markerləri (HBsAg, anti-HCV və s.)
- Virusun miqdarının PZR ilə təyini (HBV DNT, HCV RNT)
- Qaraciyər testləri (ALT, AST, bilirubin və s.)
- Qaraciyərin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün USM və digər müayinələr
ALT və AST-nin yüksəlməsi qaraciyər hüceyrələrinin zədələnməsinə işarə edir. Səbəb və zədələnmənin dərəcəsi əlavə müayinələrlə aydınlaşdırılır.
Müalicə
- Hepatit A və E adətən özü keçir, dəstəkləyici müalicə və həkim nəzarəti tələb olunur.
- Hepatit C — birbaşa təsirli antiviral preparatlarla (DAA) müalicə adətən 8–12 həftə çəkir və xəstələrin böyük əksəriyyətində virusun tam aradan qalxması ilə nəticələnir.
- Hepatit B — müasir antiviral müalicə virusun aktivliyini boğur, sirroz və qaraciyər xərçəngi riskini azaldır. Xroniki hepatit B-də tam sağalma nadirdir, müalicə və müşahidə adətən uzunmüddətli olur.
- Hepatit D daha ağır gedir, ixtisaslaşmış yanaşma tələb edir.
- Müalicə planı hər xəstə üçün fərdi qurulur. Vaxtında diaqnoz və düzgün müalicə sirroz və qaraciyər xərçəngi kimi ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Profilaktika
- Peyvənd: Hepatit A və B-yə qarşı peyvənd ən effektiv qorunma yoludur. Parasitus Medical Center-də Hepatit B peyvəndi vurulur.
- Gigiyena: əlləri tez-tez yumaq, təmiz qida və su.
- Təhlükəsiz cinsi əlaqə.
- Steril alətlər: stomatoloq, manikür, bərbər və döymə salonu seçərkən sterilizasiya qaydalarına diqqət edin. Ülgüc, diş fırçası kimi şəxsi əşyaları paylaşmayın.
Dr. Aslanovanın bu sahədəki fəaliyyəti
- Virus hepatitləri (A, B, C, D) Dr. Aslanovanın əsas fəaliyyət sahələrindəndir. Klinikada hepatitlərin diaqnostikası, müalicəsi və Hepatit B peyvəndi aparılır
- AQHİB-in “Qeyri-hepatotrop virus faktorlardan əmələ gələn qaraciyər zədələnmələri” tədris kursu (2019)
- Ankara Gazi Universitetinin İnfeksion xəstəliklər və klinik mikrobiologiya kafedrasında təcrübə (2010)