Qısa cavab
Helicobacter pylori nədir?
Helicobacter pylori mədənin selikli qişasında yaşayan spiralvari bakteriyadır. Xroniki qastritin əsas, mədə və onikibarmaq bağırsaq xoralarının isə ən mühüm səbəblərindən biridir. İnsanların çoxunda əlamət vermir. Diaqnoz nəfəs testi, nəcisdə antigen testi və ya endoskopiya zamanı götürülən nümunə ilə qoyulur.
Necə yoluxur?
Bakteriya adətən uşaqlıq yaşlarında, ailədaxili yaxın təmas zamanı, ağız və ya çirkli əllər, qida, su vasitəsilə keçir.
Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir?
Xroniki qastrit, mədə və onikibarmaq bağırsaq xorası. Uzunmüddətli infeksiya mədə xərçəngi və MALT limfoması riskini artırır. Ona görə bakteriyanın müalicəsi bu riskin azaldılmasında əhəmiyyətlidir.
Əlamətlər
Mədə nahiyəsində (epiqastral) ağrı, acqarına narahatlıq, köp, ürəkbulanma, iştahsızlıq. Dr. Aslanova uşaqlarda ürəkbulanma, mədə ağrısı, ağızdan su gəlməsi, halsızlıq kimi şikayətlərin səbəbləri arasında H. pylori-ni, qurd xəstəliklərini və sidik yolu infeksiyalarını da nəzərə almağı, yəni differensial diaqnostikanı vacib sayır.
Təcili müraciət: qara rəngli nəcis, qanlı qusma, kəskin qarın ağrısı, udqunma çətinliyi, səbəbsiz arıqlama.
Diaqnostika
| Test | Qeyd |
|---|---|
| Ureaz nəfəs testi | Aktiv infeksiyanı və müalicənin nəticəsini yoxlamaq üçün |
| Nəcisdə H. pylori antigen testi | Aktiv infeksiyanı və müalicənin nəticəsini yoxlamaq üçün |
| Endoskopiya zamanı biopsiya (histologiya, ureaz testi, kultura) | Endoskopiya göstərişi olduqda. Selikli qişanın vəziyyəti də qiymətləndirilir |
| Qanda anticisim testi | Keçirilmiş təması göstərir. Aktiv infeksiyanı və müalicənin effektini təsdiqləmək üçün yararlı deyil |
Hazırlıq: nəfəs və nəcis testlərindən əvvəl mədə turşuluğunu azaldan bəzi dərmanları və antibiotikləri müəyyən müddət qəbul etməmək lazım ola bilər. Dərmanların dayandırılmasını yalnız həkimin göstərişi ilə edin.
Klinikanın laboratoriyasında H. pylori müayinələri aparılır. Testin növünü əvvəlcədən zəng edib dəqiqləşdirin.
Müalicə prinsipləri
Müalicə bir neçə dərmanın birgə qəbul edildiyi eradikasiya sxemi ilə aparılır. Antibiotiklərə davamlılıq (rezistentlik) artdığı üçün sxemi həkim fərdi seçir. Dərmanların hamısını təyin olunan müddətdə qəbul etmək vacibdir. Müalicənin nəticəsi müəyyən müddət sonra (adətən ən azı 4 həftə) nəfəs və ya nəcis testi ilə yoxlanılır.
Uşaqlarda xüsusiyyətlər
Uşaqlarda H. pylori üzrə beynəlxalq tövsiyələr (ESPGHAN/NASPGHAN) böyüklərdən fərqlidir. Testin aparılıb-aparılmaması uşağın şikayətlərinin xarakterinə görə həkim tərəfindən müəyyənləşdirilir.
Dr. Aslanovanın elmi işi
- 2017-ci ildən uşaq və yeniyetmələrdə H. pylori infeksiyası və onun differensial diaqnostikası üzrə elmi iş
- 2019-cu ildə iki elmi məqalə. Tədqiqatda 13–18 yaşlı, H. pylori ilə əlaqəli xroniki qastroduodenal patologiyası olan 100 uşaq və yeniyetmə öyrənilib. Nəticəyə görə bakteriyanın selikli qişada yüksək miqdarda olması eroziv zədələnmələrlə statistik etibarlı əlaqə göstərib. Ətraflı: Elmi fəaliyyət və nəşrlər